طرح اولیه ساخت راه آهن شلمچه_ بصره به ۲۵ سال پیش باز میگردد که مطالعات اولیه آن در کشور عراق و در حدفاصل (شلمچه تا بصره) به طول ۳۵ کیلومتر که شامل یک پل بزرگ روی شط العرب به طول ۷۰۰ متر (با دهانه بازشو برای تردد شناورهای رودخانه ای ) توسط کارشناسان راه آهن عراق در سال ۲۰۰۶ انجام شده است.
با توجه به اهمیت این خط ریلی تا به امروز چندین دولت برنامه ریزی برای اجرای این طرح را در دستور کار خود قرار داده اند اما هنوز بعد از گذشت چندین دولت به مرحله اجرایی و اتمام نرسیده است به طوری که در سال ۹۹ و در جریان سفر مقامات ارشد وزارت راه ایران به عراق در تاریخ ۱۶ اسفند ماه همان سال و دیدار با وزیر وقت حمل و نقل این کشور، گشوده شد و دو طرف تفاهم نامه ای در خصوص اجرایی سازی این پروژه با یکدیگر امضا کردند.
این خط ریلی با مشکلاتی از جمله تعیین خط مرزی، موضوع تخصیص زمین کارگاهی به شرکت پیمانکار ایرانی و مین روبی این مسیر ریلی روبرو است که البته تا حد زیادی این مشکلات از جمله مین روبی به اتمام رسیده است.
در راستای اهمیت این خط ریلی روزگذشته وزیر راه وشهرسازی به همراه اعضای کمیته حمل‌ونقلی خود به کشور عراق سفر کرد و این سفر با هدف پیگیری روابط دوجانبه حمل‌ونقلی، راه‌آهن شلمچه-بصره و فراهم کردن تسهیلات حداکثری برای زائران اربعین حسینی انجام شده است.
این دیدارها به منظور بررسی و پیگیری آخرین وضعیت روابط، میزان پیشرفت همکاری‌های حمل‌ونقلی دو کشور، راه‌آهن شلمچه-بصره و برگزاری عملیات بزرگ اربعین حسینی با هدف فراهم کردن تسهیلات حداکثری برای زائران است.
منافع خط ریلی شلمچه – بصره برای ایران و عراق
مهمترین ویژگی و کارکرد هر نوع مسیر مواصلاتی میان دو کشور، تسهیل مبادلات تجاری میان آنها بوده که در اهمیت این موضوع شکی نبوده و موضوع اتصال ریلی میان ایران و عراتق نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود.
پیش از این هم جبارعلی ذاکری مدیرعامل شرکت راه آهن در خصوص راه آهن شلمچه _ بصره اعلام کرده بود که خصوص این پروژه راه آهن ایران سه تعهد دارد. اول تکمیل ایستگاه و خطوط ایستگاهی در شلمچه است که با هماهنگی منطقه آزاد اروند، اراضی فاز اول آن منطقه تملک و در اختیار راه آهن قرار گرفته است و پیمانکار برای آماده سازی، حصارکشی و احداث خطوط آماده شده است. امیدواریم بحث احداث ساختمان ایستگاه نیز به زودی توسط پیمانکار مربوطه شروع شود.
مین روبی‌ها در مسیر راه آهن شملچه _ بصره در دستور کار است
وی با بیان اینکه بخش دوم کار مین روبی در طول شلمچه تا بصره است. پیش‌بینی‌های اولیه به طول ۱۴کیلومتر به عرض ۶۰ متر است و راه‌آهن ایران و عراق پیگیر آن هستند گفت: تا کنون بیش از شش کیلومتر از این مسیر مین روبی شده که توسط دولت عراق تاییدیه مین روبی‌ها به تدریج در حال صدور است.
معاون وزیر راه وشهرسازی با اشاره به بخش سوم گفت:سومین بخش نیز احداث پل در شط العرب بوده که پل بزرگی است و خوشبختانه ۲۶ شمع کوبی انجام شده است و بعد از سفر رئیس جمهور به عراق نقدینگی مورد نیاز پروژه نیز تزریق شده است و امیدواریم تعهدات دولت ایران عملیاتی شود.
وی همچنین عنوان کرد که تعهدات دولت عراق نیز استقرار پیمانکار زیرسازی بوده که یک شرکت اسپانیایی قرارداد آن را بسته است و امیدواریم طی ماه آتی شاهد فعالیت اجرایی و آغاز عملیات زیرسازی در آن محور باشیم.
اتمام راه آهن شلمچه _بصره تا پایان سال ۱۴۰۳۰
پیش از این فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی اعلام کرده بود که عملیات اجرایی احداث پروژه اتصال ریلی ایران و عراق به عنوان یکی از مهمترین پروژه های ریلی کشور به صورت ویژه با احداث پایانه مرزی ریلی در مرز شلمچه و پس از دو دهه انتظار در سفر رییس جمهور پزشکیان به خوزستان آغاز شده است.
صادق با اشاره آغاز عملیات اجرایی پروژه ریلی اتصال شلمچه-بصره گفت: در مورد پایانه مرزی ریلی از همکاران تشکر می کنم که با جدیت و با عرق کار را پیش می برند زیرا این موضوع فقط یک پروژه کالبدی یا زیربنایی معمولی نیست، بلکه موقعیت جغرافیایی و ارتباطی که ایجاد می کند بسیار مهم است.
براساس این گزارش با توجه به آنکه راه آهن شلمچه _ بصره به عنوان یکی از مهم ترین پروژه‌های استراتژیک و ترانزیتی در کشور به شمار می رود بنابراین تکمیل این پروژه خود نقش بسیار موثری در بهبود ترانزیت و تکمیل کریدور شمال _جنوب و شرق _ غرب را دارد.
