مهدی شکوری معاون توسعه آبزیپروری سازمان شیلات ایران با حضور در شهرکرد گفت: براساس سند ملی دانشبنیان امنیت غذایی، هدفگذاری شده است تولید آبزیان کشور در سال ۱۴۱۱ به ۲.۶ میلیون تن برسد که بیش از ۱.۴ میلیون تن آن باید از بخش آبزیپروری تامین شود.
وی اظهار داشت: دستیابی به تولید ۱.۴ میلیون تن آبزی پرورشی در هفت سال آینده با روشهای فعلی امکانپذیر نیست و تحقق این هدف نیازمند بازنگری در رویکردها و استفاده از روشهای جدید است.
معاون توسعه آبزیپروری سازمان شیلات ایران گفت: شیلات ایران برای تحقق این هدف، توسعه پرورش ماهی در قفس در دریا، پرورش میگو در سواحل و استفاده از آبهای غیرمتعارف و گونههای جدید را دنبال میکند.
شکوری با اشاره به محدودیت منابع آب در بخش آبزیپروری افزود: در حوزه آبهای شیرین باید توسعه فناوری، استفاده از ماشینآلات و تجهیزات و افزایش تولید در واحد سطح مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: میانگین تولید ماهیان گرمابی حدود پنج تن در هکتار است، اما مزارعی وجود دارد که تولید آنها به ۱۵ تا ۲۰ تن در هکتار میرسد و اگر بتوان میانگین تولید در همه مزارع را به سطح این واحدها نزدیک کرد، جهش قابل توجهی در تولید آبزیان اتفاق میافتد.
معاون توسعه آبزیپروری سازمان شیلات ایران درباره ماهیان سردابی گفت: ظرفیت بالقوه مزارع کشور با میزان بهرهبرداری فعلی فاصله دارد و این فاصله، شکاف بهرهوری است که میتوان با دانش، تجهیزات و مدیریت مناسب آن را کاهش داد، بدون اینکه نیاز به استفاده از منابع جدید آب باشد.
شکوری تاکید کرد: توسعه دانش، بهبود مدیریت مزارع، استفاده از مکانیزاسیون و بهکارگیری تکنیکهای جدید از اقداماتی است که در کوتاهترین زمان و با کمترین هزینه میتواند به افزایش تولید کمک کند.
وی سیستمهای آبگردشی را از دیگر فناوریهای موثر در افزایش بهرهوری دانست و افزود: این سیستمها در حال توسعه است و اکنون مزارعی وجود دارد که با مصرف چند لیتر آب میتوانند تولید قابل توجهی داشته باشند.
شکوری همچنین اصلاح ژنتیک آبزیان، کاهش هزینههای تولید و توسعه بازار را از دیگر الزامات توسعه آبزیپروری عنوان کرد و گفت: در حوزه بازار نیز بخش خصوصی باید برای شناسایی بازارهای جدید، برندینگ و معرفی محصولات سالم و باکیفیت ورود جدیتری داشته باشد.
شکوری با اشاره به روند توسعه آبزیپروری در کشور گفت: زمانی که موضوع توسعه فعالیتهای جهاد در روستاها مطرح شد و حضرت امام خمینی (ره) با آن موافقت کردند، تولید آبزیان پرورشی در کشور حدود پنج هزار تن بود، اما امروز بیش از ۷۴۰ هزار تن انواع آبزیان در کشور تولید و پرورش داده میشود.
وی ادامه داد: این میزان تولید حاصل تلاش تولیدکنندگان و مدیران در عرصههای مختلف است و در عین حال راه طولانی برای رسیدن به اهداف پیشبینیشده در پیش داریم.
معاون توسعه آبزیپروری سازمان شیلات ایران با بیان اینکه تولید ۷۴۰ هزار تن آبزیان در کشور در مقایسه با تولید گوشت قرمز رقم قابل توجهی است اظهار داشت: مجموعههایی که برای تولید گوشت قرمز فعالیت میکنند بسیار بزرگتر از مجموعههای دولتی و غیردولتی فعال در حوزه آبزیان هستند و این میزان تولید با تلاش همه فعالان این بخش محقق شده است.
شکوری اضافه کرد: برای رسیدن به تولید بیش از ۱.۴ میلیون تن آبزی پرورشی در سال ۱۴۱۱، باید از ظرفیتهای موجود به شکل متفاوتی استفاده کرد و تولید اندک در برخی مزارع نمیتواند ما را به این هدف برساند.
وی با اشاره به افزایش بهرهوری در پرورش ماهیان سردابی گفت: در گذشته تولید قزلآلا حدود ۱۰ کیلوگرم در مترمربع بود، اما امروز این میزان به بیش از ۳۰ کیلوگرم رسیده و میانگین تولید در چهارمحال و بختیاری نیز به ۳۸ کیلوگرم در مترمربع رسیده است.
معاون توسعه آبزیپروری سازمان شیلات ایران ادامه داد: این تجربه نشان میدهد میتوان با استفاده بهتر از آب و زمین، میزان تولید را افزایش داد، اما محدودیتهای موجود در حوزه آبزیپروری ضرورت اصلاح روشها را بیشتر نمایان میکند.
شکوری تاکید کرد: حتی اگر روشهای جدید به میزان اندکی بر قیمت تمامشده محصول اثر بگذارند، در مقیاس تولید عدد قابل توجهی خواهد بود و باید مورد توجه قرار گیرد؛ بنابراین مدیریت مزرعه، تغذیه و استفاده از تجهیزات نمیتواند با روشهای گذشته ادامه پیدا کند و نیازمند نگاه جدید است.
معاون توسعه آبزیپروری سازمان شیلات ایران اصلاح نژاد آبزیان را یکی از اقدامات زیربنایی مورد نیاز این بخش دانست و گفت: موضوع اصلاح نژاد تاکنون آنگونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است و باید با مشارکت بخش دولتی و غیردولتی جدیتر دنبال شود.
وی افزود: با مشارکت بخش غیردولتی، تشکلها و شرکتهای فعال در حوزه پرورش قزلآلا، در سالهای اخیر اقدامات ارزشمندی انجام شده و تولید تخم چشمزده تمامماده افزایش یافته است.
شکوری ادامه داد: حدود هفت سال قبل تولید تخم چشمزده تمامماده قزلآلا حدود ۸۰ میلیون قطعه بود، اما امروز این میزان به بیش از ۴۰۰ میلیون قطعه رسیده است.
وی با اشاره به ظرفیت مرکز اصلاح نژاد آبزیان در استان کهگیلویه و بویراحمد گفت: بسیاری از تولیدکنندگان به این مرکز توجه دارند و لازم است با همکاری شیلات، جهاد کشاورزی و بخش غیردولتی، برنامهای برای فعال شدن این مرکز و ورود آن به مدار تولید تدوین شود.
معاون توسعه آبزیپروری سازمان شیلات ایران افزود: هدف این است که این مرکز بهعنوان واحد اصلی تولید تخم چشمزده باکیفیت تمامماده فعالیت کند و شجره اصلاحشدهای برای ماهی قزلآلا در کشور پایهگذاری شود و ظرفیتهای ایجادشده نیز توسعه پیدا کند.
شکوری همچنین یکی از چالشهای بخش آبزیپروری را اتکای بخشی از فعالیتها به تجربه و دانش شخصی افراد عنوان کرد و گفت: بسیاری از اقدامات انجامشده در بخش دولتی و غیردولتی مبتنی بر تجربیات و دانش شخصی افراد است، اما این دانش و تجربه آنگونه که باید به اشتراک گذاشته نشده و روی کاغذ نیامده است.
وی افزود: در صنعت آبزیپروری و بهویژه پرورش ماهیان سردابی، افراد باتجربه و موفقی وجود دارند که هر کدام در مزرعه خود به موفقیتهایی دست یافتهاند و این تجربه میتواند در سایر مزارع کشور نیز مورد استفاده قرار گیرد.
معاون توسعه آبزیپروری سازمان شیلات ایران گفت: برای انتقال این تجربیات، باید اطلاعات پایه و دادههای کافی جمعآوری شود تا بتوان روشهای موفق را بهدرستی شناسایی و در سطح کشور ترویج کرد.
شکوری گفت: سازمان شیلات ایران تلاش میکند راهکارها و روشهای جدید را برای مسائل پیش روی آبزیپروران بررسی و ارائه کند و از برگزاری نشستهای آموزشی و کارشناسی با مشارکت بخش خصوصی استقبال میشود تا از ظرفیت فعالان این بخش برای یافتن راهکارهای جدید استفاده شود.
گفتنی است؛ چهارمحال و بختیاری در تولید ماهیان سردآبی قزلآلای رنگین کمانی یکی از استانهای پیشرو در کشور است.
نخستین همایش ملی آبزیان همزمان با پنجم مهرماه روز ملی آبزیان با موضوع توسعه آبزیپروری با محوریت ماهیان سردآبی، بهداشت و بیماریهای آبزیان و بازار صادرات و صنایع وابسته در شهرکرد مرکز چهارمحال و بختیاری برگزار شد.
