با توجه به ناترازی انرژی در کشور و لزوم کاهش وابستگی به منابع انرژی غیرقابل تجدید، وزارتخانه های مختلف از جمله وزارت راه و شهرسازی اقداماتی را برای مدیریت مصرف انرژی در ساختمان ها اجرا کرده اند. یکی از مهم ترین این اقدامات، تدوین و ویرایش مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان است که به طور خاص به مدیریت مصرف انرژی در ساختمان ها پرداخته و در حال حاضر در مرحله بازنگری و تصویب نهایی قرار دارد.
این برنامه ها از اوایل دهه ۹۰ آغاز شد، زمانی که افزایش مصرف انرژی و مشکلات ناشی از آن، ضرورت توجه بیشتر به انرژی های پاک و تجدیدپذیر را ایجاب کرد. وزارت راه و شهرسازی در راستای کاهش مصرف انرژی در ساختمان ها، ابتدا به اقدامات مربوط به عایق بندی حرارتی، بهینه سازی نورپردازی و سیستم های سرمایشی و گرمایشی پرداخت. اما با توجه به اهمیت روزافزون انرژی های تجدیدپذیر، نصب سامانه های خورشیدی در ساختمان ها به یکی از موضوعات محوری تبدیل شد.
در ویرایش جدید مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان، وزارت راه و شهرسازی در نظر دارد الزامات جدیدی برای نصب سامانه های خورشیدی به ازای هر مترمربع بنا تعیین کند. این اقدام در راستای بهینه سازی مصرف انرژی و کاهش وابستگی به منابع غیرقابل تجدید در سطح ملی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
تفاهم نامه نصب پنل های خورشیدی
در نیمه تابستان امسال، تفاهم نامه ای بین شرکت توانیر و سازمان نظام مهندسی ساختمان به امضا رسید که بر اساس آن، ساختمان های چهار طبقه به بالا یا ساختمان هایی با مساحت بیش از ۱۰۰۰ متر مربع ملزم به نصب پنل های خورشیدی شدند. این تفاهم نامه، همراه با اظهارات مسئولان توانیر در خصوص الزامی شدن نصب سامانه های خورشیدی، نگرانی هایی را در میان مالکان و سازندگان ساختمان ها ایجاد کرده است.
محسن ذبیحی، معاون هماهنگی توزیع شرکت توانیر، در این باره گفته است: «در این تفاهم نامه، ساختمان هایی که قصد دریافت پروانه ساخت دارند، باید از پنل های خورشیدی استفاده کنند. هدف از این طرح، فرهنگ سازی برای استفاده از انرژی های تجدیدپذیر و حفظ محیط زیست است.»
وی همچنین اشاره کرد که یک نظام نامه از سوی سازمان نظام مهندسی ساختمان برای تدوین روش های اجرایی نصب سامانه های خورشیدی تهیه خواهد شد و ظرفیت سامانه ها در هر ساختمان بر اساس فضای پشت بام تعیین می شود. همچنین امکان نصب پنل ها در محوطه ها و پارکینگ ها نیز وجود دارد. در صورت عدم نصب پنل های خورشیدی، سازمان نظام مهندسی ساختمان تاییدیه های لازم را صادر نخواهد کرد و شرکت های توزیع برق نیز به این ساختمان ها انشعاب برق واگذار نخواهند کرد.
واکنش وزارت راه و شهرسازی
اما اظهارات معاون توانیر با واکنش مسئولان وزارت راه و شهرسازی روبه رو شد. حامد مانی فر، مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان وزارت راه و شهرسازی، در این خصوص توضیح داد: نصب سامانه های خورشیدی در ساختمان های چهار طبقه و بالاتر، در حال حاضر تنها به عنوان یک تفاهم نامه مطرح است و هنوز الزام آور نیست.
وی افزود: وزیر نیرو اخیراً نامه ای به وزیر راه و شهرسازی ارسال کرده و در آن تاکید شده که نصب سامانه های خورشیدی در ساختمان ها به طور رسمی در ویرایش پنجم مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان پیش بینی شده، اما این الزام نیازمند تصویب قانونی و طی مراحل اجرایی است.
مانی فر تصریح کرد: در حال حاضر مالکان می توانند به طور اختیاری سامانه های خورشیدی را نصب کنند و هیچ اجباری در این خصوص وجود ندارد.
نامه فرزانه صادق به وزیر نیرو
اواخر آذرماه امسال فرزانه صادق مالواجرد، وزیر راه و شهرسازی، در نامه ای به وزیر نیرو، الزامی شدن نصب پنل های خورشیدی در ساختمان های چهار طبقه به بالا را تکذیب کرد. در این نامه آمده است:
« بازگشت به نامه شماره ۱۳۰۳٫۵۱۷۵۷٫۱۰۰ مورخ ۱۲۰۳٫۰۷٫۲۹ در خصوص سامانه های خورشیدی بامی به استحضار می رساند وفق قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۱۳۷۳ تمامی ساختمان های جدید الاحداث در کشور مکلف به رعایت الزامات مندرج در مقررات ملی ساختمان هستند.
ویرایش جدید مبحث ۱۹ این مقررات با عنوان مدیریت مصرف انرژی در ساختمان در معاونت مسکن و ساختمان این وزارتخانه تدوین و در حال طی مراحل تصویب و ابلاغ است.
در این ویرایش الزام به طراحی و نصب میزان مشخصی از سامانه های خورشیدی به ازای هر متر مربع بنا تبیین شده است و وزارت راه و شهرسازی با درک به موقع از میزان ناترازی انرژی در کشور نسبت به موضوع توجه لازم را معمول داشته لیکن اجرای آن نیازمند تصویب در قالب مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان است و پیش بینی میشود ویرایش جدید این مبحث تا پایان سال جاری جهت اجرا ابلاغ شود. در حال حاضر نسخه پیش نویس این ویرایش ضمن انتشار عمومی در تارنمای معاونت مسکن و ساختمان جهت اعلام نظر به وزارتخانه های ذیربط نیز ارسال شده است. از این رو خواهشمند است دستور فرمائید تا همکاریهای لازم جهت تسریع در بررسی و اعلام نظر معمول گردد.»
طبق قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان مصوب سال ۱۳۷۳، تمامی ساختمان های جدیدالاحداث در کشور باید مطابق با مقررات ملی ساختمان عمل کنند. ویرایش جدید مبحث نوزدهم این مقررات که به مدیریت مصرف انرژی در ساختمان ها مربوط می شود، در حال تدوین و طی مراحل تصویب است. این ویرایش جدید الزام به طراحی و نصب سامانه های خورشیدی در ساختمان ها را به طور مشخص به ازای هر مترمربع بنا تعیین می کند.
وزارت راه و شهرسازی با توجه به نیاز مبرم کشور به مدیریت بهتر مصرف انرژی و کاهش ناترازی انرژی، نسبت به این موضوع توجه ویژه ای داشته است. با این حال، اجرای این طرح نیازمند تصویب نهایی و ابلاغ رسمی در قالب مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان است. پیش بینی می شود که ویرایش جدید این مبحث تا پایان سال جاری برای اجرا ابلاغ شود.
در حال حاضر، پیش نویس ویرایش جدید مبحث نوزدهم، که الزام نصب سامانه های خورشیدی را دربر می گیرد، منتشر شده و برای بررسی و اعلام نظر به وزارتخانه های ذیربط ارسال شده است. این نسخه پیش نویس همچنین در تارنمای معاونت مسکن و ساختمان به صورت عمومی در دسترس قرار دارد تا نظرات مختلف دریافت شود.
این تغییرات قانونی در راستای ارتقای بهره وری انرژی در ساختمان ها و کاهش وابستگی به منابع انرژی غیرقابل تجدید در کشور است. از سوی دیگر، انتظار می رود این طرح باعث افزایش استفاده از انرژی های پاک و کاهش هزینه های انرژی در بلندمدت برای ساکنان ساختمان ها شود.
وزارت راه و شهرسازی درخواست کرده است تا تمامی وزارتخانه ها و دستگاه های ذیربط همکاری لازم را برای تسریع در بررسی و اعلام نظر در خصوص این پیش نویس داشته باشند تا روند تصویب و اجرایی شدن آن به سرعت پیش رود. این گام می تواند به عنوان یکی از اقدامات مهم برای ارتقا سطح بهره وری انرژی و کاهش اثرات منفی تغییرات اقلیمی در کشور تلقی شود.
