موازنه جمعیتی؛ کاهش زاد و ولد، افزایش مرگ‌ومیر
در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ در استان گیلان، ۸۱۹۹ ولادت و ۹۸۴۵ وفات به ثبت رسیده است. همچنین محاسبه رشد طبیعی جمعیت نشان می‌دهد که استان با نرخ منفی ۰.۱۲ درصد مواجه است؛ یعنی تعداد فوتی‌ها از تعداد نوزادان تازه متولدشده بیشتر بوده است.
این روند تأییدی است بر سالخوردگی جمعیت گیلان و نشان می‌دهد که فاصله میان تولد و مرگ هر سال بیشتر می‌شود. در حالی که میانگین سن فوت‌شدگان ۷۱.۰۳ سال بوده (بالاتر از میانگین کشوری ۶۶.۷۶ سال)، میانگین سن مادران در زمان تولد فرزند نیز به ۳۱.۱۴ سال رسیده است؛ عددی بالاتر از میانگین کشوری (۳۰.۱۹ سال).
آمار ولادت؛ افت نگران‌کننده در روستاها
در نیمه نخست سال جاری، تعداد ۸,۱۹۹ ولادت در استان گیلان به ثبت رسید که این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴ درصد کاهش داشته است.
از این تعداد، ۶,۵۸۰ ولادت در مناطق شهری رخ داده که بیانگر کاهش ۲.۴ درصدی است؛ در حالی که سهم مناطق روستایی ۱,۶۱۹ واقعه بوده و با کاهش چشمگیر ۱۰.۱ درصدی همراه بوده است.
این افت محسوس به‌ویژه در روستاها، زنگ خطری جدی برای پایداری جمعیتی در مناطق کم‌جمعیت استان محسوب می‌شود.
با این حال، نکته قابل ذکر این است که در کل کشور ولادت‌ها طی یک سال گذشته ۷.۲ درصد کاهش داشته‌اند، بنابراین کاهش ۴ درصدی گیلان نسبت به میانگین کشوری نشان می‌دهد که وضع استان نسبتاً بهتر است و امیدبخش تلقی می‌شود.
آمار وفات؛ شیب صعودی ادامه دارد
نیمه نخست سال جاری، تعداد ۹,۸۴۵ واقعه وفات در استان گیلان به ثبت رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸.۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.
از این میان، ۶,۶۷۷ وفات در مناطق شهری رخ داده که حاکی از رشد ۱۰.۴ درصدی است، در حالی که ۳,۱۶۸ وفات در مناطق روستایی به ثبت رسیده و افزایش ۴.۳ درصدی را تجربه کرده است.
در سطح شهرستانها نیز بیشترین رشد مربوط به آستارا با ۲۵.۷ درصد افزایش بوده و در مقابل، رضوانشهر با کاهش ۴.۱ درصدی و رودبار با کاهش ۴ درصدی، تنها نقاطی هستند که کاهش وفات را به ثبت رسانده است.
ازدواج و طلاق؛ کاهش همزمان، اما نسبت پایدار
در چهار ماهه نخست ۱۴۰۴، تعداد ازدواج‌ها به ۴,۹۹۲ واقعه رسید که ۸.۵ درصد کمتر از سال گذشته است. میانگین سن ازدواج بار اول برای مردان ۲۹.۲۲ سال و برای زنان ۲۵.۸۶ سال بوده است.
در همین بازه، ۲,۱۲۰ طلاق نیز ثبت شد که ۴.۵ درصد کمتر از سال قبل است. میانگین سن طلاق بار اول برای مردان ۴۰.۸۷ سال و برای زنان ۳۶.۶۱ سال بوده است.
همچنین نسبت ازدواج به طلاق در گیلان برابر با ۲.۳۵ به ۱ است؛ به بیان دیگر به ازای هر ۲.۳۵ ازدواج، یک طلاق ثبت شده است.
جمع‌بندی
آمارهای نیمه نخست سال ۱۴۰۴ به روشنی نشان می‌دهد که گیلان همچنان در مسیر سالخوردگی جمعیت حرکت می‌کند؛ با رشد طبیعی منفی، کاهش محسوس ولادت‌ها (به‌ویژه در روستاها) و افزایش فوتی‌ها. در کنار آن، روند نزولی ازدواج و طلاق نیز نشان از تغییرات سبک زندگی و چالش‌های اجتماعی جدید دارد.
در روز جهانی سالمندان، مرور این داده‌ها به ما یادآور می‌شود که برنامه‌ریزی برای آینده گیلان باید با تمرکز بر سالمندان، ارتقای خدمات بهداشتی و حمایتی، و همزمان ایجاد سیاست‌های تشویقی برای افزایش زاد و ولد همراه باشد. اگر امروز به این روند توجه نشود، در آینده نه‌چندان دور، بحران جمعیتی گیلان می‌تواند به بحرانی اجتماعی و اقتصادی تبدیل شود.
