محمدرضا شکوری آبخیزداری را علم و هنر مدیریت و حفاظت از منابع آب و خاک دانست و اظهار کرد: هدف آبخیزداری جلوگیری از فرسایش، سیل و رسوب و حفاظت و تامین کمی و کیفی منابع آب است.
وی متوسط بارندگی سالانه در گیلان را حدود هزار و ۲۰۰ میلی متر دانست و افزود: این حجم از بارندگی موجب شده تا در بخش تامین آب و سفره های زیرزمینی مشکل نداشته باشیم، اما در بخش حفاظت از خاک، به دلیل شدت و تعدد بارندگی، باید به طرف اجرای پروژه های آبخیزداری برویم.
معاون فنی و آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گیلان متوسط فرسایش خاک در استان گیلان – در مناطق کم پوشش – را بین پنج تا هشت تن در هکتار دانست و تصریح کرد: این حجم از فرسایش در گیلان ۵۰ درصد کمتر از متوسط کشوری است، اما نسبت به متوسط جهانی، چهار تا پنج برابر، فرسایش بیشتر در استان وجود دارد؛ همچنین میانگین فرسایش در عرصه های جنگلی استان که دارای پوشش درختی است، بین ۰.۱ تا دو تن در هکتار است و این موضوع مبین تاثیر پوشش گیاهی بر کاهش فرسایش خاک است.
شکوری با بیان اینکه سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری با محوریت معاونت فنی و آبخیزداری در استان ها و از محل اعتبارات ملی و استانی، پروژه های آبخیزداری را در بالادست اجرا می کند، گفت: تلاش می کنیم تا براساس مطالعات در حوضه های آبخیز، این پروژه ها را اجرا کنیم. تاکنون در ۶۰ درصد حوضه های آبخیز گیلان، این مطالعات انجام شده که براساس برنامه ها و بودجه های سالانه و متناسب با شرایط استان پیش می رود.
وی حفاظت از خاک با جلوگیری از بروز سیل را موجب تقویت سفره های زیرزمینی دانست و تاکید کرد: پروژه های آبخیزداری به سه روش بیولوژیکی، مکانیکی و بیومکانیکی دنبال می شود؛ پروژه های بیولوژیکی شامل ایجاد فضای سبز از طریق جنگل کاری و پوشش مرتعی است تا در شروع بارندگی، مانع از ایجاد سیلاب و روان آب در ارتفاعات شود.
معاون فنی و آبخیزداری گیلان پروژه های مکانیکی را مربوط به آبراهه ها و حاشیه رودخانه ها دانست که با استفاده از مصالح(سنگ و سیمان و گابیون و…) اجرا می شود و تصریح کرد: سازه های ایجاد شده با مصالح، سرعت حرکت آب را به سمت پایین دست کاهش می دهد و جریان آب فرصت نفوذ به زمین را پیدا می کند. رسوبات نیز در پشت این سازه ها ته نشین شده و به پایین دست منتقل نمی شود و لذا از خسارت سیل جلوگیری می کنیم.
وی بالادست و ارتفاعات را اولین مرحله در بروز فرسایش و رسوب و سیل دانست و تاکید کرد: امسال مطالعات لغزش را در سطح استان انجام دادیم، زیرا بخشی از لغزش و رانش نیز متاثر از فرسایش بوده و برخی از روستاها را تهدید می کند.
شکوری پوشش گیاهی را اولین و مهمترین سد در مقابل فرسایش دانست؛ اگر پوشش مرتعی و جنگلی نباشد، قطرات باران مستقیم به زمین برخورد کرده و هم باعث واپاشیدگی خاک دانه ها شده و هم فرصت نفوذ به داخل زمین را ندارد و لذا به صورت روان آب حرکت می کند و خاک را می شوید و فرسایش را موجب می شود.
وی با بیان اینکه ریشه گیاهان و درختان به صورت یک تور، خاک را به هم گره می زند و حفظ می کند، افزود: پوشش گیاهی مانع خاک شویی و فرسایش است؛ در گیلان ۲۴۴ هزار هکتار مرتع داریم که در قالب ۴۵۱ سامان عرفی مدیریت می شود. در این راستا طرح های مرتعداری را با مشارکت مردم و دامداران به عنوان ذینفعان مراتع دنبال می کنیم تا پوشش گیاهی مرتعی تخریب نشود.
